GU

મારી ઍપનો કોડ કોનો? તમે કોડ ન લખો તોય તેનું મહત્વ

તમારી ઍપના કોડની માલિકી રાખો: Deployflix બ્લૉગ પોસ્ટનું મુખચિત્ર

‘મારી ઍપના કોડની માલિકી કોની છે?’ આ સવાલ મોટા ભાગના લોકો બહુ મોડો પૂછે છે: કોઈ ટૂલ તેની કિંમતો વધારી દે, કોઈ એજન્સી ફોનનો જવાબ આપવાનું બંધ કરી દે અથવા કોઈ ડેવલપર કહે કે ‘મને કોડ મોકલો’ અને મોકલવા માટે કંઈ જ ન હોય ત્યારે. ટૂંકો જવાબ એ છે કે કોડની માલિકી તમારી હોવી જોઈએ—અને તમે ક્યારેય તેની એક પણ લીટી વાંચી કે લખી ન હોય, તો પણ તે શક્ય છે.

તમારી ઍપના કોડની માલિકી હોવાનો અર્થ એ છે કે ઍપ બનાવતી ફાઇલો તમારા પોતાના ખાતાની રિપોઝિટરીમાં હોય—સામાન્ય રીતે GitHub પર, તમારા કે તમારા વ્યવસાયના નામે—અને તેમાં દરેક ફેરફારનો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ હોય. જો ઍપ બનાવનાર ટૂલ કે લોકો આવતીકાલે ગાયબ થઈ જાય, તો પણ ઍપ ચાલુ રાખવા અને તેમાં ફેરફાર કરવા માટે બીજા ડેવલપરને જરૂરી બધું તમારી પાસે રહેશે.

તમારી ઍપના કોડની માલિકી હોવાનો ખરેખર અર્થ શું છે?

દરેક ઍપ ટેક્સ્ટ ફાઇલોનો સમૂહ છે: તેની સ્ક્રીનો, તેના નિયમો અને તેના ડેટાનું માળખું. આ ફાઇલો ક્યાં રહે છે તેના પર જેનું નિયંત્રણ હોય, તેના હાથમાં ઍપનું ભવિષ્ય હોય છે. તેમની માલિકી ત્રણ બાબતો પર આધારિત છે.

તમારા પોતાના ખાતામાં રિપોઝિટરી. રિપોઝિટરી અથવા ‘રેપો’ એક પ્રોજેક્ટ માટેનું એવું ફોલ્ડર છે, જે તેમાં થયેલો દરેક ફેરફાર યાદ રાખે છે. તમારી રિપોઝિટરી તમે ખોલેલા GitHub ખાતા અથવા સંસ્થામાં, તમારા ઈમેલ અને પાસવર્ડ સાથે હોવી જોઈએ. બિલ્ડર કે એજન્સીના ખાતામાં રહેલી રિપોઝિટરીમાં તમને ‘ઉમેરવામાં’ આવ્યા હોય, તો પણ તે તેમની છે, તમારી નહીં.

દરેક ફેરફાર પુલ રિક્વેસ્ટ તરીકે. પુલ રિક્વેસ્ટ એક સૂચવાયેલો ફેરફાર છે, જે ઍપનો ભાગ બને તે પહેલાં તમે જોઈ શકો છો: કઈ ફાઇલો બદલાઈ, શું ઉમેરાયું અને શું દૂર થયું તથા શા માટે બદલાવ થયો તેની નોંધ. તમારે દરેક લીટી સમજવી જરૂરી નથી. મહત્વનું એ છે કે ફેરફારો એવી અજાણી જગ્યાએ ન થાય જ્યાં તમે તેમને જોઈ ન શકો, પરંતુ તમારી રિપોઝિટરીમાં આવે અને નોંધાય.

પાછી મેળવી શકાય તેવી આવૃત્તિઓ. મંજૂર થયેલો દરેક ફેરફાર ઇતિહાસમાં સચવાય છે, એટલે ગયા મંગળવારે ઍપ જેવી હતી તે આવૃત્તિ પણ ત્યાં રહે છે. કોઈ ફેરફારથી કંઈક બગડે, તો અગાઉની આવૃત્તિ પાછી લાવી શકાય છે.

ઍક્સેસ અને માલિકી વચ્ચેનો તફાવત ધ્યાનમાં રાખો. તમારી ઍપ જોવા માટે ડૅશબોર્ડમાં સાઇન ઇન કરી શકવું એ ઍક્સેસ છે. તમારા નિયંત્રણવાળા ખાતામાં ફાઇલો હોવી એ માલિકી છે.

કોડના કાનૂની અધિકારો કોની પાસે છે તે અલગ સવાલ છે, જે તમારા કરાર અથવા ટૂલની સેવાની શરતો નક્કી કરે છે. તે વાંચો અને વ્યવસાય માટે તમારા વકીલની સલાહ લો. આ લેખ વ્યવહારિક બાબત વિશે છે: કોડ એવી જગ્યાએ હોવો જ્યાં તમે તેને મેળવી શકો.

તમે કોડ ન લખતા હો, તો પણ તેની માલિકી કેમ મહત્વની છે?

શક્ય છે કે તમે જાતે ક્યારેય રિપોઝિટરી ન ખોલો. છતાં તેની માલિકી રાખવી એટલી જ ઉપયોગી છે, જેટલું તમારી દુકાનનાં કાગળો સાચવી રાખવું.

જો ટૂલ અથવા એજન્સી બંધ થઈ જાય

સૉફ્ટવેર કંપનીઓ બંધ થાય છે, ખરીદાઈ જાય છે અથવા કોઈ પ્રોડક્ટ બંધ કરી દે છે. નાની એજન્સીઓમાં તમારા પ્રોજેક્ટને જાણતો એકમાત્ર ડેવલપર પણ છૂટી શકે છે. જો તમારી ઍપનો કોડ ફક્ત તેમની સિસ્ટમમાં હોય, તો તમારી ઍપ પણ તેમની સાથે જતી રહી શકે છે. જો તે તમારી રિપોઝિટરીમાં હોય, તો બીજા કોઈના વ્યવસાયમાં થયેલો ફેરફાર તેને કાઢી શકતો નથી.

જો પછીથી તમને ડેવલપરની જરૂર પડે

એક દિવસ તમે કોઈ ફ્રીલાન્સર પાસે નવી સુવિધા ઉમેરાવવા, તમારું હિસાબી સૉફ્ટવેર જોડાવવા અથવા ઍપની સુરક્ષા તપાસાવા માગી શકો છો. કોઈ પણ ડેવલપર સૌથી પહેલાં કોડ માગશે. રિપોઝિટરી તમારા ખાતામાં હોય, તો થોડા ક્લિકમાં તમે તેમને સહયોગી તરીકે આમંત્રિત કરી શકો અને કામ પૂરું થાય ત્યારે દૂર કરી શકો. રિપોઝિટરી ન હોય, તો તેમને શૂન્યથી શરૂઆત કરવી પડે અને તમે એક જ ઍપ માટે બે વાર પૈસા ચૂકવો.

જો કિંમત અથવા શરતો બદલાય

તમારી ઍપ ફક્ત એક જ જગ્યાએ ચાલી શકે, તો આવતા વર્ષે તે જગ્યા જે નિર્ણય લે તે તમારે સ્વીકારવો પડે. કોડની માલિકીનો અર્થ એ નથી કે તમે ચોક્કસ સ્થળાંતર કરશો. તેનો અર્થ એ છે કે તમે ઇચ્છો તો કરી શકો છો.

કોઈ ટૂલ બંધ થઈ જાય, તો તમારી ઍપનું શું થાય?

તે ત્રણ બાબતો ક્યાં છે તેના પર આધાર રાખે છે: કોડ, ડેટા અને ઍપ જે ખાતાં પર ચાલે છે તે ખાતાં. કોડની માલિકીથી શું તફાવત પડે છે તે અહીં જુઓ.

પરિસ્થિતિકોડ ફક્ત પ્લૅટફૉર્મની અંદરકોડ તમારી પોતાની રિપોઝિટરીમાં
ટૂલ બંધ થાય અથવા તમે તેનો ઉપયોગ છોડી દોઍપ બંધ થઈ શકે અને તેને ફરીથી શૂન્યથી બનાવવી પડેડેવલપર કોડ લઈને ઍપને બીજી જગ્યાએ સેટ કરી શકે
તમે ડેવલપરને કામે રાખોશક્ય હોય તો પણ તેઓ ફક્ત એ પ્લૅટફૉર્મની અંદર જ કામ કરી શકેતમે તેમને રિપોઝિટરીમાં આમંત્રિત કરો અને તેઓ સંપૂર્ણ ઇતિહાસ જોઈ શકે
કોઈ ફેરફારથી કંઈક બગડેજો પ્લૅટફૉર્મમાં ફેરફાર પાછો લેવાની પોતાની સુવિધા હોય, તો તમારે તેના પર આધાર રાખવો પડેદરેક અગાઉની આવૃત્તિ ઇતિહાસમાં રહે છે અને પાછી લાવી શકાય છે

એક જરૂરી સ્પષ્ટતા: રિપોઝિટરીમાં રહેલો કોડ ચાલતી ઍપ નથી. તમારી ઍપને હોસ્ટ કરતી સેવા બંધ થઈ જાય, તો પણ કોઈએ ઍપને સર્વર પર મૂકવી, તેનો ડેટાબેઝ જોડવો અને તમારું ડોમેન તેની તરફ દોરવું પડે. ડેવલપર માટે આ સામાન્ય કામ છે અને ફરીથી શૂન્યથી શરૂ કરવા કરતાં ઘણું ઓછું છે, છતાં તેની યોજના રાખો.

ઍપ જે અન્ય બાબતો પર આધાર રાખે છે, તે બધાને પણ આ જ વાત લાગુ પડે છે. તમારું ડોમેન નામ તમારા વ્યવસાયના નામે રાખો અને તેનું લૉગિન તમારી પાસે રાખો. ખાતરી કરો કે તમે ગ્રાહકો, ઑર્ડરો અને રેકૉર્ડ જેવા તમારા ડેટાની નિકાસ કરી શકો. Google Play અને App Storeનાં ડેવલપર ખાતાં તમારા પોતાના નામે રાખો અને પેમેન્ટ ગેટવેનું ખાતું તમારા વ્યવસાયના નામે ખોલો, જેથી ચૂકવણીઓ સીધી તમારી બેંકમાં આવે.

ડેવલપર ન હોય તેવા લોકો માટે GitHub: તમારે શું જાણવું જોઈએ

GitHub કોડ અને તેનો ઇતિહાસ સંગ્રહતી સેવા છે અને મોટા ભાગના ડેવલપર તમારો કોડ ત્યાં હોવાની અપેક્ષા રાખશે. માલિક તરીકે તેનો ઉપયોગ કરવા માટે તમને પ્રોગ્રામિંગ નહીં, પરંતુ એક ખાતું, થોડા શબ્દોની જાણકારી અને યોગ્ય સેટઅપની જરૂર છે.

ખાતું ખોલવું મફત છે. GitHubના પોતાના દસ્તાવેજીકરણ મુજબ, વ્યક્તિગત ખાતાં માટેની તેની મફત યોજનામાં અમર્યાદિત જાહેર અને ખાનગી રિપોઝિટરીઓ મળે છે, એટલે તમારી ઍપનો કોડ ત્યાં રાખવા માટે કોઈ ખર્ચ કરવો જરૂરી નથી. તમારી ઍપ માટે ખાનગી વિકલ્પ પસંદ કરો, જેથી તમે આમંત્રિત કરેલા લોકો જ તેને જોઈ શકે.

તમને મળનારા શબ્દો: રિપોઝિટરી એટલે ઇતિહાસ ધરાવતું પ્રોજેક્ટ ફોલ્ડર. કમિટ એટલે નોંધ અને તારીખ સાથે સાચવેલો એક ફેરફાર. પુલ રિક્વેસ્ટ એટલે સ્વીકારવાની રાહ જોતો સૂચવાયેલો ફેરફાર; સ્વીકારાયા પછી તે ઍપમાં મર્જ થાય છે. સહયોગી એટલે તમે રિપોઝિટરી પર કામ કરવા આમંત્રિત કરેલી વ્યક્તિ, જેને તમે ગમે ત્યારે દૂર કરી શકો છો.

એક વાર યોગ્ય રીતે સેટઅપ કરો. ખાતું એવા વ્યવસાયિક ઈમેલ સરનામાથી ખોલો જે તમારી પાસે કાયમ રહે, કોઈ કર્મચારીના વ્યક્તિગત ઈમેલથી નહીં, અને બે-સ્તરીય સાઇન-ઇન ચાલુ કરો. જો એકથી વધુ વ્યક્તિ વ્યવસાય ચલાવે છે, તો રિપોઝિટરીઓ વ્યવસાયની માલિકીની રહે એ માટે GitHub સંસ્થા બનાવો અને તમારી વિશ્વસનીય બીજી વ્યક્તિને માલિક તરીકે ઍક્સેસ આપો, જેથી તમારું ઍક્સેસ ક્યારેય બંધ ન થઈ જાય.

શરૂ કરતાં પહેલાં બિલ્ડર અથવા એજન્સીને શું પૂછવું જોઈએ?

કોઈ પણ ચુકવણી કરતા કે કોઈ પણ કામને મંજૂરી આપતા પહેલાં આ સવાલો પૂછો અને જવાબો લેખિતમાં મેળવો.

  1. કોડ ક્યાં રહેશે: પહેલા દિવસથી મારા પોતાના GitHub ખાતાની રિપોઝિટરીમાં કે ફક્ત તમારી સિસ્ટમમાં?
  2. શું દરેક ફેરફાર મને જોઈ શકાય તેવી પુલ રિક્વેસ્ટ તરીકે મળશે?
  3. કંઈક બગડે, તો શું હું અગાઉની આવૃત્તિ પર પાછો જઈ શકીશ?
  4. હું તમારી સાથે કામ કરવાનું બંધ કરું, તો મને ચોક્કસ શું મળશે: કોડ, ડેટાબેઝની સામગ્રી, છબીઓ અને ફાઇલો?
  5. કરાર અથવા શરતો હેઠળ કોડના અધિકારો કોની પાસે રહેશે? (આ ભાગ તમારા વકીલ પાસે વંચાવો.)
  6. ડોમેન, હોસ્ટિંગ, ઍપ સ્ટોરનાં ખાતાં અને પેમેન્ટ ગેટવે કોના નામે છે?
  7. શું પછીથી બીજો ડેવલપર તમારી મદદ વિના ઍપ પર કામ કરી શકશે?

સારા જવાબો ટૂંકા અને સ્પષ્ટ હોય છે: ‘પહેલા દિવસથી તે તમારા GitHubમાં રહેશે અને દરેક ફેરફાર તમે આ રીતે જોઈ શકશો.’ ‘અમે આ બધું સંભાળી લઈએ છીએ’ જેવા અસ્પષ્ટ જવાબો મળે, તો વધુ સવાલ પૂછવો જોઈએ. એજન્સી સાથે દરેક ઇન્વૉઇસની ચુકવણી થતાં કોડ તમારી રિપોઝિટરીમાં મોકલવાની સંમતિ રાખવી યોગ્ય છે, જો તે લેખિતમાં હોય.

અમને પણ આ સવાલ પૂછવામાં આવે છે, એટલે અમારા જવાબો: Deployflix સાથે તમે તમારું પોતાનું GitHub જોડો છો અને કોડ તમારી પોતાની ખાનગી રિપોઝિટરીમાં રહે છે, દરેક ફેરફાર તમે વાંચી શકો તેવી પુલ રિક્વેસ્ટ તરીકે આવે છે અને દરેક આવૃત્તિ સચવાય છે. શરૂઆત કરવા માટે GitHubની જરૂર નથી; કોડ તમારી પોતાની રિપોઝિટરીમાં જોઈએ ત્યારે જ તેની જરૂર પડે છે. અમારું સંકલનોનું પૃષ્ઠ અને સુરક્ષાનું પૃષ્ઠ જુઓ.

આજે તમે કેવી રીતે તપાસી શકો કે તમારી ઍપના કોડની માલિકી તમારી છે?

જો તમારી પાસે પહેલેથી ઍપ હોય, તો આ તપાસમાં થોડી જ મિનિટો લાગે છે. ઍપ બનાવનાર વ્યક્તિ કે સંસ્થા પાસે રિપોઝિટરીની લિંક માગો. સરનામું બતાવે છે કે તે કોના ખાતામાં છે: પહેલાં github.com, પછી ખાતાનું નામ અને પછી પ્રોજેક્ટ. જો તે નામ એજન્સી કે ટૂલનું હોય, તો રિપોઝિટરી તમારા ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવા કહો; GitHub પર રિપોઝિટરીનો માલિક તેને ટ્રાન્સફર કરી શકે છે.

પછી ઇતિહાસ ખોલો. તેમાં નવા ફેરફારો હોવા જોઈએ: ગયા અઠવાડિયે બદલાયેલી ઍપની રિપોઝિટરી છેલ્લે એક વર્ષ પહેલાં અપડેટ થઈ હોય, તો તે જૂની નકલ છે. તપાસો કે તમારી ભૂમિકા માલિકની છે, ફક્ત સહયોગીની નહીં. પછી બાકી બધું તપાસો: ડોમેન, ડેટાની નિકાસ, સ્ટોરનાં ખાતાં અને પેમેન્ટ ગેટવે. જે કંઈ તમારા નામે ન હોય તેને અત્યારે જ ઠીક કરો, જ્યારે બધાના સંબંધો હજી સારા છે.

જો તમે નવી ઍપ શરૂ કરી રહ્યા હો, તો પહેલા દિવસથી જ માલિકીને યોજનાનો ભાગ બનાવો. સ્ટાર્ટઅપની પ્રથમ વેબ ઍપEN બનાવતા સ્થાપક અને હિસાબી અથવા કાનૂની વ્યવસાય માટે ગ્રાહક પોર્ટલ બનાવતી પેઢી—બંનેને એક જ વસ્તુની જરૂર છે: તેમના નિયંત્રણવાળી જગ્યાએ કોડ. ટીમે કોડ કોઈ એક કર્મચારીના GitHubમાં નહીં, પરંતુ સંસ્થાના GitHubમાં રાખવો જોઈએ; ટીમો માટે Deployflix જુઓ. વર્ણનથી તૈયાર ઍપ સુધીની આખી પ્રક્રિયા જોવા માટે Deployflix કેવી રીતે કામ કરે છે તે વાંચો.

પ્રશ્નો

મારી ઍપના કોડની માલિકી માટે શું મને કોડ લખતાં આવડવું જરૂરી છે?

ના. કોડની માલિકીનો અર્થ એ છે કે ફાઇલો તમારા ખાતાની રિપોઝિટરીમાં હોય. તમને GitHub ખાતું અને થોડા શબ્દોની જાણકારી જોઈએ, પ્રોગ્રામિંગની કુશળતા નહીં. જરૂર પડે ત્યારે ડેવલપર કોડ વાંચી શકે છે.

મારી ઍપનો કોડ GitHub પર રાખવો સુરક્ષિત છે?

રિપોઝિટરી ખાનગી રાખો, જેથી તમે આમંત્રિત કરેલા લોકો જ તેને જોઈ શકે; બે-સ્તરીય સાઇન-ઇન ચાલુ કરો અને સહયોગીઓનું કામ પૂરું થાય ત્યારે તેમને દૂર કરો. પાસવર્ડ અને પેમેન્ટ કી ક્યારેય કોડમાં લખવા ન જોઈએ; ઍપ બનાવનારને પૂછો કે તે કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખવામાં આવે છે.

શું ડેવલપર કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા ઍપ બિલ્ડરથી બનેલી ઍપનું કામ સંભાળી શકે છે?

હા, જો કોડ તમારી પોતાની રિપોઝિટરીમાં હોય: તે સામાન્ય કોડ છે અને ડેવલપર બીજા કોઈ પણ પ્રોજેક્ટની જેમ તેના પર કામ કરી શકે છે. ઍપ તેને ચલાવતા ટૂલથી દૂર ખસેડવામાં આવે, તો તેમને હોસ્ટિંગ અને ડેટાબેઝ સેટ કરવા પડી શકે છે.

એજન્સી અથવા ફ્રીલાન્સર મારા માટે લખે તે કોડની માલિકી કોની હોય છે?

તે તમારા કરાર પર આધારિત છે. કેટલાક કરાર ચુકવણી થયા પછી તમને અધિકારો આપે છે, જ્યારે કેટલાક અધિકારો એજન્સી પાસે જ રાખે છે. કામ શરૂ થાય તે પહેલાં શરતો લેખિતમાં માગો અને તમારા વકીલ પાસે તેની તપાસ કરાવો.

તમારી ઍપનું વર્ણન કરો

તમને શું જોઈએ છે તે તમારા પોતાના શબ્દોમાં લખો. Deployflix તેની કિંમત સાથે એક પાનાનું વિગતપત્ર લખે છે અને તમે તેને મંજૂર કરો ત્યાર પછી જ ઍપ બનાવે છે.